Bardo: bazylika, najstarsza drewniana figura Maryi w Polsce i organy Eberharda

W bazylice w Bardzie stoi figura, którą przez dziesięciolecia datowano na XII albo XIII wiek. Badania z 2016 roku przesunęły tę datę o dwieście lat wstecz i uczyniły z niej najstarszą zachowaną drewnianą figurę Matki Bożej w Polsce. Sam kościół jest o siedemset lat młodszy od rzeźby, którą mieści..

Bazylika z przełomu XVII i XVIII wieku

Obecny kościół wzniesiono w latach 1686–1704. Projekt opracował Michał Klein, a świątynia powstała w formach późnego baroku.. W 2008 roku papież Benedykt XVI nadał kościołowi tytuł bazyliki mniejszej. To wyróżnienie Stolicy Apostolskiej dla świątyń o szczególnym znaczeniu dla życia religijnego..

Bazylika pozostaje czynnym sanktuarium, więc zwiedzanie układa się wokół rytmu nabożeństw, a godziny sprawdza się przed przyjazdem w samym sanktuarium..

Figura z 1011 roku: co ustaliły badania

Romańska figura Matki Bożej z Dzieciątkiem, zwana Madonną tronującą, ma 43 centymetry wysokości i została wykonana z drewna lipowego. Przedstawia Maryję siedzącą na tronie, z Dzieciątkiem Jezus na kolanach - typowy układ dla sztuki wczesnego średniowiecza, który w Polsce zachował się w nielicznych egzemplarzach. Przez lata historycy sztuki datowali figurę na XII albo XIII stulecie. Dopiero prace konserwatorskie przeprowadzone w 2015 roku przez Marcina Cibę, konserwatora i kustosza zbiorów artystycznych klasztoru dominikanów w Krakowie, pozwoliły na pobranie próbek, które trafiły do laboratoriów.

W 2016 roku wykonano badania dendrochronologiczne i radiowęglowe.. Wyniki okazały się zaskakujące: drewno pochodzi z lat 985-1037. Profesor Marek Krąpiec, który analizował próbki, wskazał datę 1011 rok z marginesem błędu plus minus 26 lat.

Oznacza to, że rzeźbę wykonano najprawdopodobniej w pierwszych dekadach XI wieku, co czyni ją najstarszą zachowaną drewnianą figurą Najświętszej Maryi Panny w Polsce. Jest to zarazem najstarsza zachowana drewniana rzeźba romańska na Dolnym Śląsku. Rok 1011 nie jest więc datą pewną, tylko środkiem przedziału - ale nawet jego dolna granica lokuje figurę w pierwszej połowie XI wieku..

Figura jest więc o kilka stuleci starsza od kościoła, w którym stoi, i od samego sanktuarium w dzisiejszym kształcie..

Organy Eberharda i ich remont

W latach 1755-1759 wrocławski organmistrz Franz Joseph Eberhard zbudował dla bardzkiego kościoła instrument o 50 głosach i 3 manuałach..

Remont przeprowadziła w latach 2010-2013 firma Jehmlich z Drezna. Prace przy instrumencie tej wielkości rozkładają się na lata, bo każdy głos wymaga osobnego przejrzenia, a regulacja jednego wpływa na brzmienie całości...

Klasztorne muzeum

W klasztorze przy bazylice działa niewielkie muzeum. W jego zbiorach znajdują się fragmenty wyposażenia pochodzące z opactwa w Lubiążu, które po kasacie klasztoru rozproszyło się po Śląsku..

Drugą grupę zbiorów stanowią prace barokowego malarza Franza Heigla. Ekspozycja jest kameralna i uzupełnia to, czego nie widać z nawy: detale rzemiosła i malarstwa z epoki, w której powstawała sama świątynia..

Bardo w planie dnia z powiatu ząbkowickiego

Bardo zwiedza się w ciągu jednego popołudnia: bazylika, muzeum i organy mieszczą się w programie jednego wyjścia, o ile trafi się na przerwę między nabożeństwami. Dla przyjeżdżających z Ząbkowic Śląskich, Ziębic albo Kłodzka to naturalny punkt na trasie, zwłaszcza że przez gminę Bardo prowadzą pętle rowerowe systemu Singletrack Glacensis..

Bardo bywa traktowane jako przystanek w drodze do Kłodzka, ale samo zestawienie trzech rzeczy - świątyni z przełomu XVII i XVIII wieku, figury sprzed tysiąca lat i osiemnastowiecznych organów - nie powtarza się nigdzie indziej w powiecie..