Nowa trasa rowerowa w gminie Ziębice — singletracki wśród lasów Sudetów Wschodnich

Dziesiątego lipca 2019 roku w urzędzie miejskim w Ziębicach burmistrz Mariusz Szpilarewicz złożył podpis pod umową, która zmieni oblicze turystyki rowerowej w tej części powiatu ząbkowickiego. Jego partnerem po drugiej stronie stołu był Daniel Łopatyński, właściciel firmy ARES z Trzebieszowic — wykonawca inwestycji. Przedmiotem kontraktu jest zadanie pod nazwą „Przebudowa ścieżek leśnych na ścieżki pieszo-rowerowe w gminie Ziębice”.

Na pierwszy rzut oka tytuł brzmi urzędowo i skromnie. Kryje się za nim jednak konkretna, odczuwalna zmiana w terenie — sieć siedmiu singletrackowych tras rowerowych poprowadzonych przez lasy w okolicach Ziębic, Skalic, Witostowic i Henrykowa. Singletracki, czyli wąskie jednoślady urządzone na istniejących leśnych ścieżkach, to nie przypadkowy wybór. To standard, który od lat dominuje w europejskich kurortach rowerowych — od austriackiego Ischgl po słynny Spessart w Niemczech. W Polsce dopiero od kilku lat zaczyna się pojawiać poza Beskidami i Tatrami.

Ile to kosztuje i skąd pieniądze

Całkowita wartość inwestycji przekracza 350 tysięcy złotych. Gmina Ziębice nie wyłożyła tej kwoty wyłącznie z własnego budżetu — pozyskała zewnętrzne dofinansowanie w wysokości 180 tysięcy złotych za pośrednictwem Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania „Qwsi”. Środki pochodzą z poddziałania „Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność”, finansowanego z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020.

To mechanizm dobrze znany samorządom całego Dolnego Śląska. PROW i podejście LEADER pozwalają lokalnym grupom działania dystrybuować unijne środki na projekty, które mieszczą się w lokalnych strategiach rozwoju. Gminy takie jak Ziębice coraz sprawniej z nich korzystają — i to bez czekania na wielkie przetargi zarządzane przez marszałka województwa.

Zgodnie z podpisaną umową wykonawca ma zakończyć wszystkie prace budowlane do 15 października 2019 roku. Jeśli harmonogram się utrzyma, jeszcze tej samej jesieni mieszkańcy i turyści powinni móc jeździć po nowych trasach. Gotowe szlaki będą udostępnione bezpłatnie.

Powiat ząbkowicki i turystyka rowerowa — zaległości do nadrobienia

Ziębice leżą w południowo-wschodniej części powiatu ząbkowickiego, tuż u podnóża Sudetów Wschodnich — Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich i Masywu Śnieżnika. To teren o dużym potencjale rekreacyjnym: zalesione wzgórza, liczne stawy, historyczne klasztory i zamki. Mimo to powiat ząbkowicki przez długie lata pozostawał na uboczu rowerowego boomu, który na Dolnym Śląsku nabrał rozpędu po 2010 roku.

Dla porównania — sąsiedni powiat kłodzki od lat promuje się jako rowerowe serce Sudetów. Szlaki w Kotlinie Kłodzkiej, trasy wzdłuż Nysy Kłodzkiej czy górskie ścieżki w rejonie Lądka-Zdroju przyciągają rowerzystów z całej Polski i Czech. Powiat ząbkowicki dysponuje porównywalną urodą terenu, ale infrastruktura turystyczna — choćby oznakowanie i jakość nawierzchni — przez lata odstawała.

Inwestycja w Ziębicach to jeden z kroków w nadrabianiu tych zaległości. Siedem tras singletrackowych w lasach wokół Henrykowa (gdzie stoi jeden z cenniejszych cysterskich klasztorów Dolnego Śląska, wpisany na Listę UNESCO jako miejsce narodzin języka polskiego) i Skalic buduje lokalną infrastrukturę, do której można docelowo „doklejać” kolejne odcinki i połączenia z regionalnymi szlakami.

Kontekst regionalny: Greenway Naszyjnik Północy i szlaki sudeckie

Powiat ząbkowicki leży w zasięgu kilku ważnych regionalnych inicjatyw rowerowych. Jedną z nich jest Greenway Naszyjnik Północy — trasa o długości ponad 1000 km łącząca cenne przyrodniczo i kulturowo tereny od granicy czeskiej przez Dolny Śląsk, Wielkopolskę i Mazowsze aż do Suwalszczyzny. Jej dolnośląski odcinek przebiega przez Kotlinę Kłodzką i Wzgórza Strzelińskie, co geograficznie sytuuje go w bezpośrednim sąsiedztwie gminy Ziębice.

Szlak Greenway, choć zaplanowany przede wszystkim jako trasa dla turystyki rodzinnej i trekkingowej, jest przykładem myślenia o infrastrukturze rowerowej w skali ponadlokalnej — łączącej gminy, powiaty i regiony w spójną sieć. Właśnie takie podejście zaczyna się przebijać do planowania samorządowego na Dolnym Śląsku. Inwestycja w Ziębicach, choć lokalna, wpisuje się w ten szerszy trend.

Osobną historię stanowią Sudety na MTB. Szlaki górskie dla rowerzystów ze sprzętem terenowym — a singletracki to właśnie ich środowisko naturalne — rozwijają się w Sudetach od kilku lat. Prym wiodą Góry Sowie z centrum w Walimiu, Karkonosze z infrastrukturą przy Szrenicach i wschodnia część Sudetów wokół Masywu Śnieżnika. Ziębice ze swoim zapleczem leśnym mogą stać się naturalnym fragmentem tej sieci dla jeźdźców szukających mniej eksponowanych, spokojniejszych terenów — bez tłumów, za to z lasem i ciszą.

Singletracki — dlaczego akurat ten format

Wybór formuły singletrackowej nie jest przypadkowy ani modowy. Singletracki — w odróżnieniu od szerokich, asfaltowych lub utwardzonych ścieżek rowerowych — wykorzystują istniejące leśne drożki, minimalnie ingerując w drzewostan. Budowa jest tańsza, ingerencja w środowisko mniejsza, a efekt terenowy — dla rowerzysty — ciekawszy niż monotonna nawierzchnia. To format zalecany przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze dla terenów leśnych o dużym nachyleniu i zmiennej rzeźbie.

W przypadku gminy Ziębice przebudowa istniejących ścieżek leśnych oznacza przede wszystkim ich zabezpieczenie przed erozją, poprawę oznakowania, miejscowe utwardzenie na odcinkach podatnych na podmakanie i ustawienie podstawowej infrastruktury towarzyszącej. Całość pozostaje w harmonii z otaczającym krajobrazem — i o to właśnie chodzi.

Cel: ruch turystyczny i mieszkańcy

Burmistrz Szpilarewicz nie kryje, co jest nadrzędnym celem projektu: rozwój ruchu turystycznego oraz wzrost liczby osób korzystających ze szlaków turystycznych na terenie gminy. To cel wypisany wprost w dokumentacji projektowej, ale też odzwierciedlenie realnej potrzeby — gminy wiejskie Dolnego Śląska, szczególnie te oddalone od autostrad i dużych miast, coraz wyraźniej dostrzegają, że turystyka aktywna może być jednym z motorów lokalnej gospodarki.

Sieć siedmiu tras ma służyć zarówno przyjezdnym turystom, jak i mieszkańcom Ziębic i okolicznych sołectw. Bezpłatny dostęp to decyzja samorządowa podkreślająca publiczny charakter inwestycji — nie komercyjny park rowerowy, lecz element gminnej infrastruktury rekreacyjnej, porównywalny ze ścieżkami parkowymi czy boiskami.

Jeśli prace zakończą się przed połową października zgodnie z umową, jesień 2019 roku będzie pierwszym sezonem, w którym nowe trasy przyjmą rowerzystów. A to dopiero początek — bo dobra infrastruktura przyciąga kolejne inwestycje, kolejnych turystów i kolejne projekty. Powiat ząbkowicki ma czym kusić; teraz zaczyna też mieć czym zatrzymać.

Najczęściej zadawane pytania