Opole: wyspy, Wieża Piastowska i festiwal, od którego zaczęła się sława miasta

Opole dzieli od powiatu ząbkowickiego mniej niż odległość do Wrocławia, a mimo to na trasach weekendowych wyjazdów pojawia się rzadziej. Miasto ma 125 492 mieszkańców, przepływa przez nie Odra, a jego najbardziej rozpoznawalne punkty leżą na wyspach po drugiej stronie rzeki niż średniowieczny rynek. Historia sięga tu IX wieku, ale w powszechnej świadomości Opole zaczyna się w czerwcu 1963 roku, kiedy w naprędce kończonym amfiteatrze odbył się pierwszy Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej.

Miasto nad Odrą: skala i początki

Opole leży na skrzyżowaniu dróg wodnych i lądowych, co od początku decydowało o jego znaczeniu. Odra, druga co do wielkości rzeka Polski, dzieli miasto na dwie części: lewobrzeżną, gdzie znajduje się średniowieczne centrum z rynkiem, oraz prawobrzeżną, na której rozciągają się osiedla mieszkaniowe i tereny zielone. W tym miejscu, gdzie nurt rzeki rozdziela się na kilka ramion, powstały naturalne wyspy – najważniejsze z nich to Wyspa Pasieka i Wyspa Bolko.

Pierwsza wzmianka o Opolu pojawiła się w dokumencie z 845 roku, spisanym w tzw. Geografie Bawarskim, który wymieniał plemię Opolanów. Prawa miejskie na prawie niemieckim nadano przed 1217 rokiem – za datę lokacji uznaje się właśnie ten rok. Opole było wówczas stolicą księstwa opolskiego, które w średniowieczu odgrywało znaczącą rolę na Śląsku.

Według stanu na 31 grudnia 2024 roku miasto liczyło 125 492 mieszkańców, co daje mu 27. miejsce w kraju. Jak na tę skalę Opole skupia nietypowo dużo funkcji: jest siedzibą władz wojewódzkich, ośrodkiem akademickim i miejscem, z którym kojarzy się cała powojenna polska piosenka.

Wieża Piastowska, zamek i ratusz

W centrum Opola, w odległości kilku minut spacerem od siebie, znajdują się trzy obiekty, które wyznaczają historyczny szlak miasta: Wieża Piastowska, Zamek Piastowski i ratusz. Wieża Piastowska, wzniesiona w połowie XIV wieku, jest jedyną zachowaną w całości częścią średniowiecznego zamku. Sam zamek, którego budowę rozpoczęto w 1228 roku, nie przetrwał do naszych czasów w pierwotnej formie – rozbiórki i przebudowy sprawiły, że z całego kompleksu pozostała właśnie ta wieża, stojąca dziś na Wyspie Pasiece.

Ratusz powstał w 1352 roku, ale to, co widać dziś przy rynku, jest efektem późniejszych przebudów - metryka obiektu jest więc znacznie starsza niż jego elewacja. Wyspa Pasieka, na której znajduje się Wieża Piastowska, to naturalna wyspa powstała z rozdzielenia koryta Odry. Znajduje się na niej park oraz Staw Zamkowy - zbiornik wodny, który dawniej pełnił funkcje obronne i gospodarcze. Wyspa Pasieka wraz z sąsiednią Wyspą Bolko stanowią dziś duże siedliska ptaków, co sprawia, że spacer po tych terenach łączy w sobie zwiedzanie zabytków z obcowaniem z przyrodą.

Amfiteatr i festiwal, od którego zaczęła się stolica polskiej piosenki

Opole nosi określenie stolicy polskiej piosenki, a jego muzyczna sława narodziła się w czerwcu 1963 roku. Pierwszy Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej odbył się 19 czerwca 1963 roku w amfiteatrze, który zbudowano specjalnie na tę okazję. Budowa sceny była tak napięta czasowo, że prace wykończeniowe trwały jeszcze dzień przed rozpoczęciem imprezy. To wydarzenie na stałe wpisało się w kalendarz kulturalny miasta i regionu.

Od tamtej pory festiwal odbywa się cyklicznie, a w czerwcu Opole staje się miejscem, wokół którego układa się życie kulturalne. Amfiteatr, położony na Wyspie Pasiece, jest nie tylko areną festiwalową, ale także przestrzenią, w której regularnie organizowane są koncerty, spektakle i wydarzenia plenerowe. Dla mieszkańców i turystów czerwiec to miesiąc, w którym miasto tętni muzyką, a kalendarz miejskich wydarzeń układa się wokół amfiteatru.

Określenie „stolica polskiej piosenki” nie jest tylko hasłem promocyjnym - to realne dziedzictwo, które przez dekady budowały kolejne edycje festiwalu. W praktyce oznacza to, że Opole od lat kojarzone jest z muzyką rozrywkową i piosenką, a amfiteatr stanowi symbol tego zjawiska. Poza czerwcem amfiteatr jest po prostu jednym z punktów spaceru po Pasiece, obok parku i Stawu Zamkowego.

Ogród zoologiczny na wyspie

Ogród zoologiczny w Opolu jest najstarszą z rodzinnych atrakcji miasta. Jego początki sięgają 1912 roku, gdy przy zakładanym wówczas parku odgrodzono teren dla saren, pawi i bażantów. Dziś zoo zajmuje powierzchnię 30,31 ha i zamieszkuje je ponad 1000 zwierząt reprezentujących 227 gatunków. Wśród nich znajduje się 89 gatunków ptaków, 73 ssaków, 43 bezkręgowców, 11 gadów i 11 płazów.

Ogród leży na Wyspie Bolko, która podobnie jak Pasieka jest naturalną wyspą powstałą z rozdzielenia koryta Odry. Dzięki temu zwiedzanie łączy się z spacerem po terenach zielonych, parku i alejkach, które prowadzą między wybiegami. Kolekcja jest zróżnicowana - od małych bezkręgowców po duże ssaki, a wybiegi rozłożono wzdłuż alejek parku, więc zwiedzanie ogrodu i spacer po wyspie są tym samym.

Opole z perspektywy powiatu ząbkowickiego

Dla mieszkańca Dolnego Śląska, w tym powiatu ząbkowickiego, Opole jest celem, który można zrealizować w ramach jednodniowego wyjazdu. Wszystkie opisane wyżej punkty - ratusz z 1352 roku, rynek, Wieża Piastowska, park na Wyspie Pasiece, Staw Zamkowy, amfiteatr i ogród zoologiczny - leżą blisko siebie, po dwóch stronach jednego mostu. Centrum miasta (rynek, ratusz) znajduje się na lewym brzegu Odry, natomiast Pasieka i Bolko - na prawym. Wystarczy przejść przez most, by znaleźć się w strefie zieleni i atrakcji kulturalnych.

Kolejność zwiedzania można ułożyć tak, by zacząć od rynku i ratusza, potem przejść na Wyspę Pasiekę, zobaczyć Wieżę Piastowską, Staw Zamkowy i amfiteatr, a na koniec skierować się do zoo na Wyspie Bolko. Cała trasa mieści się w jednym dniu i nie wymaga przesiadania się do samochodu między punktami. W czerwcu miasto jest najbardziej ożywione - to wtedy odbywa się Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej, który przyciąga zarówno gości, jak i organizatorów, dlatego o spokojny spacer trudniej niż w pozostałych porach roku. W pozostałych miesiącach Opole jest spokojniejsze, a jego zabytki i zieleń można oglądać bez tłumów.