Kotlina Kłodzka: twierdza, pięć uzdrowisk i Kaplica Czaszek
Twierdza Kłodzko ma ponad 30 hektarów i kilometr udostępnionych podziemi, Lądek-Zdrój działa jako uzdrowisko od 1498 roku, a w Czermnej stoi kaplica wyłożona trzema tysiącami czaszek.
Twierdza o powierzchni ponad 30 hektarów, pięć uzdrowisk w promieniu kilkudziesięciu kilometrów i kaplica, której ściany wyłożono trzema tysiącami ludzkich czaszek. Kotlina Kłodzka jest dla powiatu ząbkowickiego najbliższym obszarem o takim nasyceniu miejsc do zwiedzania, a zarazem na tyle pojemnym, że próba objęcia go jednym wyjazdem kończy się pobieżnym obejrzeniem wszystkiego po kolei.
Twierdza Kłodzko: od grodu do więzienia
Pierwsza wzmianka o warowni w Kłodzku pochodzi z kronik z 1114 roku. Murowany zamek stanął tu około 1129 roku, a w latach 1557–1560 architekt Ernest Lorenz Kirschke przeprowadził jego rozbudowę. Kolejną modernizację, w latach 1690–1702, nadzorował Jacopo Carove. Od 1742 roku Kłodzko znalazło się pod panowaniem pruskim, a twierdza weszła w skład linii obronnej nowej granicy.
Pruska rozbudowa rozpoczęła się w 1743 roku pod kierunkiem Gerharda Corneliusa de Wallrave i Friedricha Christiana von Wrede. W 1770 roku powstał duży donżon, a powierzchnia całego obiektu przekroczyła 30 hektarów. W 1867 roku władze pruskie uznały twierdzę za przestarzałą i podjęły decyzję o jej rozbrojeniu. Później pełniła funkcję ciężkiego więzienia, a w latach 1940–1943 działała jako filia obozu dla jeńców i więźniów politycznych.
Od 1960 roku obiekt jest zabytkiem udostępnionym turystom. Około 1 kilometra podziemi można dziś zwiedzać, co czyni twierdzę jedną z największych atrakcji turystycznych regionu. Ta sekwencja - gród, rezydencja, twierdza, więzienie, zabytek - tłumaczy, dlaczego obiekt jest tak niejednorodny architektonicznie.
Pięć uzdrowisk na jednym obszarze
Na terenie Kotliny Kłodzkiej znajduje się pięć uzdrowisk: Kudowa-Zdrój, Duszniki-Zdrój, Polanica-Zdrój, Lądek-Zdrój i Długopole-Zdrój. Lądek-Zdrój uzyskał status uzdrowiska w 1498 roku i jest najstarszym uzdrowiskiem w Polsce. Prawa miejskie otrzymał już w XIII wieku. Duszniki-Zdrój uznano za uzdrowisko w 1769 roku, gdy Zimne Źródło trafiło do wykazu źródeł leczniczych państwa pruskiego.
Polanica-Zdrój, Duszniki-Zdrój i Kudowa-Zdrój tworzą dziś wspólną grupę Uzdrowisk Kłodzkich. Taka koncentracja pięciu uzdrowisk w jednym regionie jest w Polsce wyjątkowa. Każde ma własną historię i inny profil, a najstarsze z nich działa nieprzerwanie od końca XV wieku.
Lądek-Zdrój wyróżnia się najdłuższą tradycją zdrojową, Duszniki - śladami pobytu Fryderyka Chopina, a Kudowa - sąsiedztwem Kaplicy Czaszek. To trzy różne powody, dla których przyjeżdża się w to samo miejsce.
Duszniki, Chopin i młyn papierniczy
W 1826 roku szesnastoletni Fryderyk Chopin przyjechał do Dusznik-Zdroju na kurację. Podczas pobytu dał dwa koncerty, uznawane za jego pierwsze występy poza granicami kraju. Chopin podczas kuracji pisał listy na dusznickim papierze, co łączy jego pobyt z lokalnym przemysłem papierniczym.
Muzeum Papiernictwa mieści się w budynku młyna papierniczego z XVII wieku. Wystawy dotyczą historii papieru, technik drukarskich i wyrobów papierniczych, a dla zwiedzających prowadzone są pokazy czerpania papieru. Dusznicki papier, wytwarzany w młynie, trafiał do korespondencji kuracjuszy, a dziś można zobaczyć, jak go dawniej produkowano.
Muzeum i pamięć o pobycie Chopina to dwie osobne rzeczy w jednym mieście, ale zwiedza się je zwykle przy tej samej okazji.
Kaplica Czaszek w Czermnej
Kaplica Czaszek w Czermnej, dzielnicy Kudowy-Zdroju, znajduje się około 1 km od centrum Kudowy, w dolinie Czermnicy. Została zbudowana w latach 1776-1784 przez księdza Wacława Tomaszka, proboszcza parafii w Czermnej, Czecha z pochodzenia. Ściany i sufit kaplicy wyłożone są 3000 ludzkich czaszek i kości.
Pod podłogą złożono dodatkowo od 20 000 do 30 000 szczątków. Szczątki pochodzą z ofiar wojen i epidemii, które przechodziły przez tę okolicę w poprzednich stuleciach, a kaplica powstała po to, by je zgromadzić w jednym miejscu.
To jedno z nielicznych miejsc tego typu w Polsce i jedyne takie na Dolnym Śląsku.
Kotlina Kłodzka z powiatu ząbkowickiego
Dla mieszkańców powiatu ząbkowickiego Kotlina Kłodzka to najbliższy obszar o takim nasyceniu atrakcjami. Twierdza Kłodzko z ponad 30 hektarami fortyfikacji i około 1 kilometrem podziemi, pięć uzdrowisk oraz Kaplica Czaszek w Czermnej to punkty, które można rozłożyć na kilka wyjazdów. Zamiast próbować zobaczyć wszystko w jeden dzień, lepiej podzielić wyprawę na dwie części: jedną poświęcić twierdzy i Kłodzku, drugą uzdrowiskom i kaplicy.
W sezonie letnim w uzdrowiskach i przy twierdzy bywa tłoczniej, zwłaszcza w weekendy. Wiosną i jesienią zwiedza się spokojniej, co przy podziemiach twierdzy ma znaczenie praktyczne, bo wejścia odbywają się grupami.
Od strony powiatu ząbkowickiego naturalnym uzupełnieniem takiego wyjazdu jest Bardo nad przełomem Nysy Kłodzkiej albo kopalnia w Złotym Stoku.
